Mladen Stilinovic

Tuesday, March 4th, 2008

Mladen Stilinovic : They Spoke to Me to You (26-01-2008 t/m 29-04-2008)

In de bibliotheek worden zeventig kunstenaarsboeken van de Kroatische kunstenaar Mladen Stilinovic (Belgrado 1947) gepresenteerd. Tegen de regels van het exposeren van waardevolle kunstenaarsboeken in – die liggen meestal in gesloten vitrines – worden de boeken van Stilinovic op de leestafel getoond. Stilinovic’ zet daarmee de toon. De essentie van een kunstwerk ligt voor hem in de relaties tussen de onderwerpen die worden aangekaart en de beschikbaarheid ervan voor het publiek.  De titel van de tentoonstelling is ontleend aan de eerste publicatie van zijn hand die in een oplage van 12 stuks werd vervaardigd. They Spoke to Me to You uit 1973 is een mooi voorbeeld voor de wijze waarop de kunstenaar de wisselwerking tussen het visuele en het verbale zichtbaar maakt. Iedere pagina heeft een volledig andere stijl. Deze stijl is passend voor het gevonden gebruiksvoorwerp dat de aanleiding gaf voor de boodschap die op die pagina werd geformuleerd.

Foto: Peter Cox

Stilinovic maakt zijn boeken veelal met de hand en gebruikt daarbij de neutrale en sobere vorm van het monochrome witte vel A4-papier beschreven met teksten en tekeningen in potlood. Maar hij hanteert ook combinaties van collages en met de hand geschreven teksten in – overwegend – rood en zwart krijt. Veel van zijn boeken zijn losse vellen, die weliswaar een linguistische sequentie in zich hebben, maar door eenvoudige nietjes bij elkaar worden gehouden. Elk blad heeft een eigen impact, maar het geheel biedt de lezer meer dan de som der delen.

Foto: Peter Cox

Ofschoon de vormgeving en het onderliggende concept van zijn kunstenaarsboeken dicht bij de eenvoudige expressievorm van het conceptuele kunstenaarboek ligt, ziet hij zichzelf liever niet geplaatst in die categorie. Toch zijn er duidelijke parallellen. Ook Stilinovic speelt zoals de conceptuele kunstenaars met de relatie tussen taal en beeld. Ook hij wil zijn kunst toegankelijk en betaalbaar maken voor een groot publiek. Boeken bieden volgens hem deze mogelijkheid omdat ze eenvoudig te verspreiden zijn, in eigen beheer te produceren en in hun boodschap op een kernachtige wijze maatschappelijke opvattingen kunnen ventileren.  Daarnaast bieden ze hem de mogelijkheid om buiten het reguliere kunstcircuit te opereren waardoor hij zich volledig kan concentreren op de boodschap in zijn werk en het moment en de wijze van openbaarmaking ervan zelf kan bepalen. Stilinovic reageert met zijn oeuvre vanuit maatschappelijke opvattingen op de samenleving waarin hij verkeert: het hedendaagse Kroatië.

Foto: Peter Cox

Om een beeld te schetsen van de verwantschap die de publicaties van Stilinovic hebben met het – overwegend Westerse – kunstenaarsboek uit de jaren 60 en 70 worden in deze presentatie zijn boeken getoond in combinatie met conceptuele kunstenaarsboeken van onder andere kunstenaars als Stanley Brouwn, Seth Siegelaub en de projecten die Lucy Lippard uitvoerde in 1969 in Vancouver. Deze conceptuele kunstenaars tonen het gebruik van taal en kunst op een analytische wijze. Zij brengen de taal terug tot de essentie van het ‘statement’, maar uiterlijk heeft het resultaat vele kenmerken van de kunstenaarsboeken van Stilinovic. Meer verwantschap bestaat er tussen de kunstenaar en de uitingen uit de Fluxus-periode. Zij hanteren taal op een maatschappeijk geëngageerde manier die soms gepaard gaat met veel verbale humor. In de tentoonstelling zijn daarvan voorbeelden opgenomen van kunstenaars als Timm Ulrichs, La Monte Young en Wolf Vostell, maar ook van de zeer zeldzame uitgaven van het International Artists Cooperation IAC (het Van Abbmuseum bezit als enige museum in Nederland de volledige reeks!) en exemplaren van het Fluxus tijdschrift Ovud. De neo-conceptuele kunst hanteert een combinatie van beiden en voegt daaraan een melancholisch getint cynisme toe. De publicaties van Pavel Büchler staan hiervoor garant.

Over Mladen Stilinovic

Mladen Stilinovic begon ten tijde van het communistische Joegoslavië van Tito zijn artistieke loopbaan als experimenteel filmmaker. Van 1975-1979 was hij lid van de Grupa Sestorice Autora (Group of Six Artists), een informele formatie van zes kunstenaars in Zagreb, die de veilige omgeving van hun eigen atelier verlieten om happenings en performances op straten en pleinen op te voeren. De kunstenaar zelf werd onderdeel van zijn kunst. De acties liepen min of meer synchroon met de studentenopstanden in Zagreb en Belgrado en stuitten op onbegrip bij zowel partijgetrouwe omstanders als overheid. Grupa Sestorice Autora stond samen met collega’s aan de wieg van de Joegoslavische vakbond voor kunstenaars, die via tentoonstellingen en acties standvastig kritiek bleef uiten op de geïnstitutionaliseerde socialistische kunstwereld, die elke vorm van democratisering van de kunst en een hedendaagse, onafhankelijke kunstanalyse ontmoedigde.
Hoewel zij in de marge opereerden, radicaliseerden de aangesloten kunstenaars voortdurend de relatie tussen kunst en dagelijks leven, wat tot vele vrijzinnig geëngageerde en experimentele werken heeft geleid. In een land zonder functionerend onafhankelijk galerienetwerk kregen deze in eerste instantie slechts op bescheiden schaal vertoning. Stilinovic gebruikte zijn eigen atelier dan ook verschillende malen als expositieruimte. Daarnaast leidde hij van 1982-1991 de PM Galerie in Zagreb, waar hij ruimte bood aan geestverwanten. Vanaf de jaren negentig wordt hij erkend door de internationale kunstwereld. In 2007 nam hij deel aan Documenta 12 (Kassel).

Foto’s bibliotheektentoonstelling catalogus

Foto’s solotentoonstelling

 


 

Van Abbemuseum
This blog is a project of the Van Abbemuseum
Contact: webmaster@vanabbe.nl
VAM Library blog is proudly powered by WordPress
Entries (RSS)