Arnoud Holleman : Auguste Rodin

Sunday, March 9th, 2014

Arnoud Holleman : ‘de Balzac’ in Eindhoven van Auguste Rodin

Inge Borsje  introduceert de kunstenaar Arnoud Holleman met zijn project “de Balzac in het Oog”. In zijn projectbeschrijving geeft de kunstenaar aan dat het bij zijn installatie gaat om een groei-document met een verzameling opgenomen publiekscommentaren, te beluisteren via de speciale radiozender tot ca. een half jaar naar Het Oog gedane verplaatsing. Het bronzen beeld - een van de hoogtepunten in het oeuvre van Auguste Rodin – wordt binnen het kader van dit project van zijn sokkel in de tuin gehaald en over het dak van het museum getakeld, tot het weer staat op een 30 cm hoog draaiend plateau. Een mooie bijkomstigheid is dat de fysieke toestand van het beeld vooraf aan deze operatie beter beschouwd worden voor een eventuele restauratie.

De publieke waardering binnen de stad is op dit moment niet groot voor dit werk, getuige straatopmerkingen als: “ Dat is meneer Van Abbe … oh, nee Anton Philips natuurlijk?,  nou ja… wat heeft die Balzac van Rodin met Eindhoven van doen?..en lachend:  U bedoelt toch niet die vieze man in dat bosje? … Is het de conciërge of een kasteelheer, meneer ? “

Over misverstanden gesproken : het project van Holleman staat in de kunsthistorische lijn van wat we sinds o.m. Marcel Duchamp’s Andy Warhol kennen als het toe-eigenen door de kunstenaar van bestaande beelden en alledaagse voorwerpen of kunstwerken. Postmoderne kunstenaars voegen regelmatig een laag van ironie en soms cynisme hieraan toe. We weten dan al lang hoe we aangetrokken worden door beelden uit onze directe omgeving, in de natuur en door het aanschouwen van objecten van kunst. Reproductie of montage zet het publiek vaak op het verkeerde been bij de waardering. De filmbeelden, die we voorafgaand aan de lezing zien van een zondagochtend in Staphorst, treffen ons vanwege de figuren die zich in dit dorp voortbewegen. Dit in weerwil van het iconoclasme dat we ook binnen onze christelijke cultuur eens stevig aan het hart drukten. Met de tekening van Hester S. die graag kunstenares wilde worden zien we de incorporatie in een beeld van een achterliggend verhaal. De eb en vloed beweging in de waardering van kunstwerken wordt mooi geïllustreerd met een werk van Hans Hovy, dat het resultaat is van een maand lang kleine vierkanten tekenen op een 50 x 50 cm blad papier. Dit voorbeeld van hardcore seventies style wordt later voorzien van het stempel “ Afgevoerd uit de Rijkscollecties” en vervolgens voor een klein bedrag aangekocht door Holleman.

Als voorbeeld van immateriële kunst laat Holleman zijn “Call Me” project uit 2012 zien in Zwolle, waar hij Rodin’s Adam aantreft om er het telefoonnummer 0900-4004242 tegen de sokkel aan toe te voegen voor iedereen die meer informatie over dit beeld wenst. De vraag rijst voor de kunstenaar hoe een werk van Rodin in Zwolle belandt, aangekocht destijds door een stichting die inmiddels niet meer bestaat, waardoor over  het eigendom getwist kan worden. Zowel Dirk Hannema als Edy de Wilde bleken in 1963 getipt om de ultieme kans te grijpen een beeld van Rodin te verwerven. Zij wisten beiden de gemeentes te interesseren voor een aankoop. Is Rodin tijdens het modernisme dan niet volledig in de vergetelheid geraakt, zo dachten velen?  De opvatting binnen het MoMA te New York eind jaren vijftig wijst erop, dat de wortels van het modernisme wel degelijk raken aan het werk van Rodin. Daarmee speelt de kunstcommisie in Eindhoven in ieder geval op safe en plaatst de bestelling.

Veel is er te doen geweest over de plaatsing van het beeld. Aanvankelijk was de schouwburg de plek. Het is een idee van Jean Leering om Rodin’s Balzac te plaatsen tussen het stadhuis en het museum. Die ambivalente plek tussen twee stijlfiguren is opvallend, maar misschien daarom ook juist de meest passende.

Over de mythe van Rodin: mythes - gedefinieerd als leugens, ingebed in waarheid - zijn bij Auguste Rodin sterk verbonden met zijn loopbaan als kunstenaar. Kenmerkend voor alles dat mythisch genoemd wordt, is dat er continu over gesproken wordt en blijft. In Musée Rodin treffen we behalve het complete oeuvre ook de vele krantenknipsels aan die Rodin over zichzelf verzamelde evenal vele publicaties. Dit museum, zijn atelier en de woning in Meudon houden de mythe tot op vandaag levendig. Aanvankelijk niet toegelaten tot een academie, wordt zijn werk later zeer bewonderd, maar ook vaak als traditioneel afgedaan. Intussen is duidelijk dat Rodin een belangrijke overgangsfiguur is. Zijn werk kan niet gesitueerd worden op de harde grens tussen de 19e en 20e eeuw. De definitieve Balzac werd destijds in 1998 door opdrachtgever Société de Gens de Lettres niet aanvaard. Dat nieuws schokte velen. We weten nu eveneens dat Rodin met uiterste zorg voorbereidingen voor de Balzac trof, in 1892/93 nog intensief samenwerkend met Camille Claudel. Er bestaan voorstudies van o.m. een buste en een geheel naakt gemodelleerde figuur. Hier in de uiteindelijke versie is hij in zijn badmantel, kamerjapon, of monnikspij getooid. Het lijkt wel of hij in het holst van de nacht rondwandelt door zijn kamer en diep in gedachten verzonken zijn visies vol wilskracht bundelt. Hij oriënteerde zich vooraf o.m. geruime tijd in Balzac’s geboortestreek Touraine om de landschappelijke invloeden die zijn model in de jeugd onderging ook van dichtbij te ervaren.

Nadat Arnoud Holleman heeft opgemerkt dat de Balzac in Eindhoven wordt gedoogd maar niet omarmd, plaatst hij een stelling, gevolgd door heel wat substellingen van hem en de aanwezigen. Daarmee sluit hij af. Zijn fraaie brief “Waarde Rodin” heeft vele aanwezige Vrienden reeds in beweging gebracht. Auguste Rodin zei het zelf een keer zo : in beweging uit zich de ziel het meest.

gb

fotografie: Niek Tijsse Klasen

 


 

Van Abbemuseum
This blog is a project of the Van Abbemuseum
Contact: webmaster@vanabbe.nl
VAM Library blog is proudly powered by WordPress
Entries (RSS)