Bommel van Dam een museum in de maatschappij

Saturday, October 3rd, 2015

Saskia van de Wiel: van Bommel van Dam, een museum in de maatschappij


Saskia van de Wiel is conservator in het van Bommel van Dam Museum in Venlo. Dit museum wordt momenteel met een vergelijkbare problematiek geconfronteerd als het Van Abbemuseum. Een belangrijke reden om haar uit te nodigen! De gemeentelijke politiek van Venlo droeg het museum een aantal jaren geleden op om mogelijkheden van verzelfstandiging te onderzoeken. Een vraag die ook in Eindhoven bekend voorkomt. Saskia zag een mogelijkheid ook door middel van een kunstproject een antwoord op die vraag te formuleren.. Haar antwoord kan men vinden in een brochure van het museum over de waarde van de kunst, getiteld: Museum in bedrijf.

In de ontstaansgeschiedenis van het museum is het driewoordige statement al herkenbaar. het Amsterdamse echtpaar Maarten en Reina van Bommel-van Dam schenken in 1969 hun verzameling moderne kunst, 1100 werken, aan de gemeente Venlo. De keuze viel op Venlo, nadat zij hun verzameling daarvoor ook aan diverse gemeenten hadden aangeboden. Venlo wil wel een huisvesting in de vorm van een museum aanbieden, met daarin opgenomen een woning voor het echtpaar. Na het overlijden van Maarten blijft Reina tot haar dood op hoge leeftijd in het museum wonen. Na haar verscheiden wordt de woning nu gebruikt als kantoorruimte van het museum.


In 2012 start de discussie in de gemeenteraad over de positie en toekomst van het museum. Er worden scenario’s ontwikkeld hoe de verzelfstandiging gerealiseerd kan worden. De staf van het museum komt al snel tot de conclusie dat een andere wijze van publiekscontact noodzakelijk is. De overweging is dat het klassieke heiligdom van het kunstmuseum te ver van het publiek afstaat. Er wordt gekozen voor een vraaggerichte programmering om deze houding te doorbreken. Het museum moet een instituut worden dat voorziet in de behoeften en interessen van het toekomstige publiek. Het museum moet omgevormd worden tot een kennishuis, waarin op gebied van cultuur veel innovatieve initiatieven mogelijk gemaakt kunnen worden. Een citaat uit de nota  Join in! over het praktijkonderzoek naar het museum van de toekomst, zegt voldoende:


“Een museum is als een pretpark voor de geest. Kunst zorgt voor nieuwe ideeën en inzichten en leert je op een andere manier kijken naar jezelf en je omgeving. Een museum kan een belangrijke rol spelen in het ontwikkelen van je eigen identiteit en die van de samenleving als geheel. Hoe kunnen we de impact van het museum vergroten en tot een instelling komen die van en voor iedereen is.”


In het najaar van 2013 wordt het project Museum in Bedrijf onder leiding van Saskia opgestart. Het project leunt op twee poten. Allereerst richt het museum zich op de economische bedrijvigheid buiten het museum. Vijf kunstenaars en designers starten een artistieke interventie in een bedrijf of onderneming. Zij gaan contact opnemen met lokale ondernemers en zoeken mogelijkheden om samen te werken. Omdat kunstenaars een andere insteek hebben op innovatie en verandering, kunnen zij samen met het bedrijf productieve innovaties ontwikkelen. Zo wordt samengewerkt met onder andere een tuincentrum, de Hogere Agrarische School in Venlo, het Van der Valk Hotel. Zie voor verdere informatie de link hieronder en de projectwebsite www.vanbommelvandam.nl/museum-in-bedrijf.

De tweede poot van het conceptmodel is gericht op het museum zelf. In de mindmap die de werkgroep ontwikkelt staan de kernwoorden inspireren, verbinden, raken, betrekken, open. Na een uitvoerige discussie en brainstorming komen een groot aantal ideeën naar voren die hetvraaggerichte concept van het museum vorm kunnen geven. De tentoonstelling Join In! in de middenzaal van het museum moet de beschouwer onderdompelen in onverwachte ervaringen. De deeltentoonstellingen Muur te huur, Verzameling Venlo en Kunst op bestelling betrekken het publiek nadrukkelijk bij het museumconcept. Verrassend is dat de bezoeker ondergedompeld wordt in een reinigingsritueel. Doordat zij door een bak met groene stukjes piepschuim moeten waden, sommigen duiken zelfs onder, ontdekt het publiek dat zij geconfronteerd gaan worden met andere ervaringen.


Het Project Join In! is een uitdagend project. Het is een voorbeeld van een museum dat de uitdaging van de verzelfstandiging aandurft, maar momenteel in het vervolgtraject zoekt naar mogelijkheden hoe de nieuwe houding ten opzichte van museum en samenleving verder vorm te geven, zodat het museum inderdaad een instituut wordt dat cultuur een nieuw en waardevol gezicht kan geven.
De nota Join in! die het museum van Bommel Van Dam uitbrengt laat indringend deze worsteling zien om de gevraagde en gewilde doelen te bereiken. Saskia verwoord dat duidelijk op het einde van haar causerie door te verwoorden dat het eigenlijke werk nu nog moet beginnen. Hoe kunnen deze ideeën geïmplanteerd worden in het nieuwe museumconcept, waardoor het museum een nieuwe start voor de toekomst kan maken.
Saskia maakt in haar lezing duidelijk dat zij als projectleider van Museum in Bedrijf/Join in! voor grote uitdagingen gesteld gaat worden. Misschien kan zij een voorbeeld creëren voor andere museale instellingen die in dit land met dezelfde problematiek worstelen.

Voor meer informatie over het project Join in!, klik op de volgende link: van bommel van dam

 


 

Van Abbemuseum
This blog is a project of the Van Abbemuseum
Contact: webmaster@vanabbe.nl
VAM Library blog is proudly powered by WordPress
Entries (RSS)