Karin Verboeket enOutsider Art

Friday, April 3rd, 2015

In de Salon: Karin Verboeket, Outsider Art: onbedoeld kunst?

Kunst is pas kunst als de maker zegt dat het kunst is; tenminste, dat wordt vaak beweerd.  Zo begint de lezing van Karin Verboeket, hoofdredacteur van het magazine Out of Art, dat zich richt op outsiderkunst. Toch is deze definiëring van kunst te beperkt. Kunst kan ook kunst zijn als het onbedoeld is. Dat opent meteen een veel breder gebied van kunstwaardering. Er zijn mensen die kunst maken vanuit een eigen persoonlijke behoefte, die zijn oorsprong vindt in een mate van afwijkend maatschappelijk of psychisch gedrag.  Dit is kunst die buiten de mainstream ontstaat en het predicaat kunst verdient, zonder dat de kunstenaar dat als belangrijk gegeven beschouwt.

Eigenlijk praten we hier over heel fundamentele eigenschappen van kunst. Vandaar dat Karin haar presentatie dan ook opent met eeuwenoude  afdrukken van handen op de wand van een grot. We kunnen er zeker van zijn dat de makers zich geen rekeningschap hebben gegeven van het feit of ze op dat moment kunst maakten. Voor hen gold alleen het plezier van het scheppen, het uiten van verwondering, het spel van lijn en kleuren, de nieuwsgierigheid en misschien de magie van de plek en de plaats van de maker binnen de groep waarin hij woont en leeft.  Misschien ligt hier de relatie met de kunst die gemaakt wordt door mensen uit onze samenleving die zich aan de rand daarvan bevinden, door bijvoorbeeld een psychische of sociale stoornis.

Karin verbaast haar publiek met een ruime staalkaart van kunstuitingen. Zoals het NRC in een bespreking van outsiderkunst op de Biënnale van Venetië in 2013 schreef, namelijk dat het van alle tijden is dat kunst van mensen met een rafelrandje onbedoelde kunst is, die de wereld van de maker wil visualiseren.  Het boekenweekthema van dit jaar ‘ Waanzin’, sluit hier prachtig op aan. In een opiniestuk  hierover schreef Toef Jaeger niet voor niets: “En u lezer, geestelijk helemaal gezond? ” Waardoor hij het gebied van normaal of abnormaal functioneren uitbreidt tot een groter bereik. Zogenaamde ‘abnormaliteit’ komt dan binnen de eigen intieme cirkel.

In haar presentatie komen veel ‘rafelrandjes’ tevoorschijn. Kunstenaars met schizofrenie, sociaal onaangepast gedrag, autisme. In de outsiderkunst is het hele gamma van niet maatschappelijk gedrag zichtbaar. Toch zijn de lijntjes naar de mainstreamkunst ook aanwezig. De kunst van Dubuffet en de Art Brut mag men ook tot deze categorie  benoemen.

De waardering van outsiderkunst wordt steeds groter. Verzamelaars hebben het unieke karakter van deze kunstuitingen ontdekt. Musea, kunstbeurzen en festivals schenken aandacht aan het fenomeen. Sommige kunstenaars hebben de eeuwige roem op deze wereld al ontdekt. De term outsider art werd door Roger Cardinal in 1972 geïntroduceerd, nadat hij de autodidactische kunst van randgroepen had ontdekt.  Hij zag de kwaliteit van het primaire handgebaar in de uitbeelding. De suggestieve impuls van de maker wordt volgens hem echte kunst. Dit wordt momenteel begrepen, en op kunstbeurzen in onder andere New York, worden voor sommige werken al fenomenale prijzen betaald. Natuurlijk is de relatie tussen geld en kunst dubieus, maar de waardering voor het werk spreekt hier wel uit.

Karin heeft op een zeer prettige manier laten zien dat ook kunst, die soms haaks staat op de mainstream kunst, de moeite waard is en onverwachte diepten in zich bergt. In de Salon willen wij u  graag deze bijzondere facetten van kunst  laten meebeleven en we denken dat het nu opnieuw is gelukt.

Het bleef daarna nog lang gezellig in de bibliotheek van het Van Abbemuseum, dè plaats voor deze gebeurtenissen.

pvb

 

 

 

 


 

Van Abbemuseum
This blog is a project of the Van Abbemuseum
Contact: webmaster@vanabbe.nl
VAM Library blog is proudly powered by WordPress
Entries (RSS)