Loe Feijs en Victory Boogie Woogie

Friday, November 7th, 2014

In de Salon: Loe Feijs en zijn verbazingwekkende Victory Boogy Woogie!

Professor Loe Feijs was de verbazing van de avond. Hij ontpopte zich als een gepassioneerde en met humor geladen analyticus van het werk van Piet Mondriaan. Ademloos luisterde het publiek naar zijn analyse van een meesterwerk, een analyse die alleen gemaakt kon worden door iemand die een grote affiniteit vertoonde met het werk van De Stijl. De Stijl, de kunstbeweging uit het begin van de twintigste eeuw, die vooral opviel door de drang naar geometrische abstractie, blijkt nog steeds in onze tijd een inspiratiebron te zijn voor kunstenaars en wetenschappers. En vanavond maakten wij kennis met de wijze waarop de wetenschap met het gedachtegoed van kunstenaars ingangen zoekt naar nieuwe wegen.

Feijs begint zijn causerie met een overzicht van de ontwikkeling in de Stijl groep. Hij schetst de weg die afgelegd wordt van figuratie tot volledige abstractie. De Stijl bevindt zich in een belangrijk artistiek spanningsveld in Europa. Andere gelijktijdige kunstbewegingen zoals Bauhaus, futurisme, kubisme, constructivisme zijn ieder vanuit hun eigen filosofie op weg om kunst een plaats in de  maatschappij te geven. De kunstenaars van De Stijl, gegroepeerd rond een centraal theosofisch idee, proberen op voornamelijk intuïtieve wijze hun overtuigingen vorm te geven. Mondriaan maakt dat duidelijk in zijn geschriften, waarin hij laat zien hoe belangrijk voor hem de weg is van figuratie naar abstractie. Zoals Feijs zegt, Mondriaan’s motto is : Altijd Verder. De kunstenaars van De Stijl spreken over ‘Doorbeelden‘, waarmee men bedoelt dat men de beelden van de echte wereld volledig los wil maken van de realiteit. We kennen allen het proces van de boom die steeds verder geanalyseerd wordt en in het laatste stadium bijna de volledige abstractie kon bereiken. Nog duidelijker is dat in zijn werk ‘Pier en oceaan’ uit 1914-15, waarin het zeelandschap slechts nog bestaat uit plus en min tekens. Hij gebruikt alleen nog maar horizontalen en verticalen. De schuine lijn is te dynamisch, is voor hem taboe.

Feijs gaat niet in op de theosofische achtergrond van Mondriaan, maar beperkt zich tot een beeldanalyse. En dat is voor één avond ruim voldoende. Hij laat zien dat hij niet de eerste persoon is geweest die getracht heeft via digitale technieken het werk van Mondriaan te doorgronden. Hij noemt het werk van A. Michael Noll, iemand waarmee hij in een later stadium ook contact heeft gehad.

In zijn zeer mooie PowerPoint presentatie (zie de link hieronder) laat Feijs alle verschillende variabelen de revue passeren die voor de analyse van de Victory Boogie Woogie voor hem en Mondriaan van belang zijn. Vooral het begrip recursie is essentieel  in het analyseproces. Recursie is in de informatica een alom bekend begrip. Wij kennen het als het ‘Droste-effect’, een effect dat ook bijvoorbeeld bij Escher een grote rol speelt. In de informatica is het een stukje programma dat een bepaalde opdracht steeds opnieuw herhaalt.

Men kan de Victory Boogie Woogie verdelen in minicanvasjes. Uiteindelijk bestaat het schilderij uit 574 mini schilderijtjes. In elk minicanvasje werkt Mondriaan bepaalde principes uit  met lijn, vlak en kleur. Uiteindelijk komt dan alles samen in een groot overweldigend geheel, een ruitvorm die doorsneden wordt door gekleurde horizontalen en verticalen, gegroepeerd rond kleurvlakken.

Feijs zag het als een grote uitdaging om het beeld op dit ruitvormige canvas te laten ontstaan als een soortgelijk  biologisch proces. Zoals leven kan groeien in petrischaaltjes, zo kunnen op het doek via een random generator lijnen en vormen ontstaan die een grote analogie vertonen met de Victory Boogie Woogie. Na een druk op de spatiebalk van zijn computer ontstaat steeds opnieuw een variant op het meesterwerk van Mondriaan, een variant die alleen kan ontstaan door alle variabelen die Mondriaan tijdens zijn hele leven heeft ontwikkeld in zijn programma te verwerken. De digitale Mondriaan is dan ook geen kopie, maar blijkt meer een eerbetoon te zijn aan het werk van de kunstenaar. Waarschijnlijk zou Mondriaan zelf vol verbazing en verrukking naar deze analyse hebben zitten kijken en het als een saluut beschouwen. Mondriaan, de kunstenaar die met verf, plakband, canvas en een leven lang experimenteren, denken en werken een meesterwerk maakte, heeft, waarschijnlijk helaas voor hem, deze digitale ontwikkeling gemist. De gedachte dringt zich op wat deze technieken voor een man met die geniale creativiteit zouden kunnen betekenen. We weten het niet, maar een feit weten we wel: wij hebben Loe Feijs. En het is daarom ook niet voor niets dat hij de wedstrijd Elegante Algoritmen heeft gewonnen, waardoor zijn werk een tijd naast de echte Victory Boogie Woogie in het Haags Gemeentemuseum mocht hangen. En dat lijkt me toch wel het ultieme eerbewijs.

pvb

Power Point presentatie : loe feijs ppt

voor de liefhebbers van code:  https://github.com/Elegant-Setup/LMG-Feijs

voor de liefhebbers van Malevich: https://staff.fnwi.uva.nl/b.bredeweg/pdf/BSc/20102011/Haring.pdf

Sfeerbeelden tijdens de causerie: loe feijs presentatie

 


 

Van Abbemuseum
This blog is a project of the Van Abbemuseum
Contact: webmaster@vanabbe.nl
VAM Library blog is proudly powered by WordPress
Entries (RSS)